Bank hesabı hüquqi şəxsin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün əsas vasitələrdən biridir. Şirkətlər hesablaşma hesabları vasitəsilə tərəfdaşlarına ödənişlər edir, işçilərə əməkhaqqı ödəyir, vergiləri və digər məcburi ödənişləri köçürür, həmçinin göstərilən xidmətlərə və ya satılan mallara görə pul vəsaitləri əldə edirlər. Lakin müəyyən hallarda bank hesabına çıxış məhdudlaşdırıla və ya tamamilə bloklana bilər.
Bank hesabının bloklanması şirkətin hesabdakı pul vəsaitləri üzərində sərəncam vermək hüququnun məhdudlaşdırılması deməkdir. Bu tədbir qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda həm dövlət orqanları, həm də bank tərəfindən tətbiq oluna bilər.
Hesabın bloklanmasının ən geniş yayılmış səbəblərindən biri vergi öhdəliklərinin yerinə yetirilməməsidir. Əgər şirkət vergiləri, məcburi ödənişləri, cərimələri və ya faizləri vaxtında ödəmirsə, vergi orqanı borclunun bank hesabları üzrə əməliyyatların dayandırılması barədə qərar qəbul edə bilər. Bu tədbir vergi öhdəliklərinin icrasını təmin etmək və vergiödəyicini borcunu ödəməyə təşviq etmək məqsədi daşıyır.
Hesabın bloklanması üçün digər əsas məhkəmə və ya icra orqanının qərarı ola bilər. Məhkəmə mübahisəsinə baxılması, borcun tutulması və ya məhkəmə aktının icrası zamanı məhkəmə şirkətin pul vəsaitləri üzərinə həbs qoya bilər. Müvafiq qərar banka daxil olduqdan sonra bank məhkəmənin tələblərini yerinə yetirməyə və hesab üzrə əməliyyatları müəyyən edilmiş məbləğ həddində məhdudlaşdırmağa borcludur.
Bundan əlavə, hesabın bloklanması cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə sahəsində qanunvericiliyin tələbləri ilə də bağlı ola bilər. Əgər bank şirkətin fəaliyyət xarakterinə uyğun olmayan şübhəli əməliyyatlar aşkar edərsə və ya mümkün pozuntular barədə məlumat əldə edərsə, əlavə sənədlər tələb edə və yoxlama başa çatana qədər əməliyyatları müvəqqəti olaraq məhdudlaşdıra bilər. Belə əməliyyatlara iqtisadi məntiqi aydın olmayan iri köçürmələr, şübhəli kontragentlərlə tez-tez aparılan əməliyyatlar və ya maliyyə monitorinqi baxımından şübhə doğuran digər hərəkətlər aid edilə bilər.
Həmçinin şirkət barədə zəruri məlumatların banka təqdim edilməməsi də hesabın bloklanmasına səbəb ola bilər. Müştərinin eyniləşdirilməsi proseduru çərçivəsində hüquqi şəxslər rəhbərlər, təsisçilər, benefisiar mülkiyyətçilər və digər mühüm hallar barədə məlumatları vaxtında yeniləməlidirlər. Şirkət bankın sorğularını cavabsız qoyarsa və ya yanlış məlumat təqdim edərsə, kredit təşkilatı aşkar edilmiş pozuntular aradan qaldırılanadək hesabın xidmətini məhdudlaşdıra bilər.
Şirkətin kreditorlar, dövlət orqanları, işçilər və ya digər şəxslər qarşısında olan borcları ilə bağlı icra icraatları da hesabın bloklanmasına əsas ola bilər. Belə hallarda məhkəmə icraçısı borclunun pul vəsaitləri üzərinə həbs qoyulması barədə qərarı banka göndərə bilər və bank həmin tələbi icra etməyə borcludur.
Qeyd etmək lazımdır ki, hesabın bloklanması hər zaman bütün əməliyyatların tam dayandırılması demək deyil. Məhdudiyyətin əsasından asılı olaraq, o yalnız müəyyən məbləğdə pul vəsaitlərinə və ya ayrı-ayrı əməliyyat növlərinə şamil edilə bilər. Bloklanma səbəbləri aradan qaldırıldıqdan, borc ödənildikdən, tələb olunan sənədlər təqdim edildikdən və ya səlahiyyətli orqanın müvafiq qərarı ləğv edildikdən sonra hesabdan istifadə imkanı, bir qayda olaraq, bərpa olunur.
Beləliklə, şirkətin bank hesabı vergi öhdəlikləri, məhkəmə qərarları, icra icraatları, maliyyə monitorinqi tələbləri və ya bank xidmətlərinin göstərilməsi qaydalarının pozulması ilə bağlı müxtəlif səbəblərdən bloklana bilər. Bu tədbir qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunmasını təmin etmək, kreditorların hüquqlarını qorumaq və qanunsuz maliyyə əməliyyatlarının qarşısını almaq məqsədi daşıyır.